Ogrody od tysiącleci projektowane i zakładane były tak, by służyły właścicielom. Tworzono warzywniki, przestrzenie rekreacyjne, przestrzenie relaksacyjne, dziedzińce, baseny, szopy, altany, tarasy, tunele, a w innych pozostawiono surową dzicz. Cel ogrodu permakultury – jego typ i projekt będzie zależeć od właściciela ogrodu i jego potrzeb. Warto również wziąć pod uwagę potrzeby innych ludzi wykorzystujących ten teren (gości, pracowników, dzieci, osób niepełnosprawnych).

Cel ogrodu permakultury – spis Treści:

1. Potrzeba określenia celu ogrodu permakultury

2. 10 pytań do zadania sobie przed założeniem ogrodu permakultury

3. Wizja ogrodu permakultury

4. Przykład ogrodu permakultury z jasnym przeznaczeniem

5. Podsumowanie

Cel ogrodu permakultury – potrzeba określenie celu

Istotnym jest to żeby przed rozpoczęciem prac na swoim terenie, dać sobie chwilę na rozpoznanie i określenie celu, którego ma spełnić Twój permakulturowy ogród. „Zanim posadzisz w ogrodzie drzewa i krzewy”, pisze John Brookes, „zastanów się czemu on ma służyć, jak chcesz wykorzystać tę przestrzeń wokół domu” (18). Brookes podkreśla:

Mówiąc „ogród”, często wyobrażamy sobie malownicze trawniki, groty i sadzawki. Radzę na początku zapomnieć o kolorowych zdjęciach ogrodów, jakie dotychczas obejrzałeś, i zastanowić się, o jaki ogród naprawdę ci chodzi. Sposób jego zagospodarowania powinien zależeć od stylu życia, jaki prowadzisz Ty i Twoja rodzina.

(Brookes 8)

Brookes w swojej książce opisuje ogrody tradycyjne, ale zasada świadomości celu tyczy się również upraw permakulturowych. Sepp Holzer w swojej książce Permakultura Seppa Holzera, opisuje sytuacje, w których ludzie, chcąc przedstawić się na rolnictwo w zgodzie z naturą (czyli według wytycznych permakultur), przychodzą prosić go o radę jak rozpocząć ten proces (Holzer, 31). Sepp zawsze odpowiada szeregiem pytań dotyczących wizji – bez świadomości celu i potencjalnego użytkowania terenu, ciężko wiedzieć od czego zacząć. Sepp podkreśla, że formułowanie jasnych odpowiedzi na pytania dotyczące celu to „podstawa sukcesu” (31).

Brookes porównuje projektowanie i sadzenie ogrodu z myśleniem o tym w co się ubrać (Brookes, 8). Należy zastanowić się nad tym „jaki to ma być ogród, czy będzie pasował do domu i służył jego mieszkańcom” – inaczej projekt będzie nie na miejscu i niefunkcjonalny (8). Jeśli jesteśmy gotowi na wielkie nakłady czasu, pieniędzy i pracy w nasz ogród, warto zanim się rozpocznie eten proces zastanowić się jak zrealizować swój projekt żeby był dla nas opłacalny, zgodny z wytycznymi permakulturowymi, zgodny z trybem naszego życia oraz zgodny z naszymi planami na przyszłość.

„Osobiście uważam, że najlepszy jest taki ogród, który powstał z myślą o indywidualnych potrzebach i zamiłowaniach jego właściciela” (Brookes 8)

Przeczytaj: “Planowanie Ogrodu – Ogród Permakultury Nie Musi Być “Dziki”; Stwórz Piękną, Przydatną i Obfitą Przestrzeń W Stylu Angielskim, Wiejskim, Formalnym, Śródziemnomorskim, Japońskim Czy Zupełnie Eklektycznym

Cel ogrodu permakultury – 10 pytań

Pytany o to jak zacząć od podstaw projekt ogrodu permakulturowego, Sepp Holzer odpowiada szeregiem pytań. Zaczyna od ogólnego, najważniejszego, podsumowującego – jaki jest Twój cel? (31). Według Holzera, pytanie o cel można rozłożyć na kilka mniejszych, pomocniczych pytań (31). Przygotuj kartkę i ołówek i sam odpowiedz na te pytania:

Jakich efektów oczekujesz?

  • Czy chcesz się utrzymywać ze swojej ziemi?

  • Czy chcesz być samowystarczalny?

  • Czy chcesz otworzyć zakład produkcyjny?

  • Czy dążysz do stworzenia przestrzeni do relaksu i odpoczynku?

  • Czy twój ogród ma być miejscem, gdzie spędzasz swój wolny czas?

  • Czy chcesz uprawiać zioła, warzywa i owoce do kuchni?

  • Czy interesuje Cię uprawa roślin?

  • Czy interesuje Cię hodowla zwierząt?

  • Czy interesuje Cię agroleśnictwo?

  • Czy twój ogród będzie udostępniony innym, np. jako ogród pokazowy, miejsce zbiorów czy ogród terapeutyczny?

(Holzer 31)

I Brookes i Holzer dodatkowo podkreślają potrzebę przeanalizowania „interesy otoczenia społecznego” (31). Czy ogród ma funkcjonować jako supermarket? Fabryka? Plac zabaw? Sala imprez? Przestrzeń do nauki? Przestrzeń do relaksu? Może chcemy, by nasz ogród realizował wszystkie powyższe funkcje.

Przeczytaj: “Joel Salatin – Szczęśliwe i Zdrowe Zwierzęta Przekładają się na Zdrowe i Smaczne Mięso – Napraw Świat Hodując Humanitarnie i Naturalnie

Zapisz odpowiedź na te i wszelkie inne pytania, które Ci do głowy wpadną. Nie muszą to być wnioski wiążące do końca świata, ale warto zaczynać od konkretnych wytycznych. Łatwiej będzie później dodać coś nowego, niż odjąć czy przesunąć coś, co nie jest potrzebne.

planując ogród permakultury, pamiętaj o innych mieszkańcach Twojego ogrodu oraz ich potrzebach

planując ogród permakultury, pamiętaj o innych mieszkańcach Twojego ogrodu oraz ich potrzebach

warto by plan ogrodu permakultury uwzględniał również najmniejszych odwiedzających - pod względem bezpieczeństwa, zabawy oraz nauki

warto by plan ogrodu permakultury uwzględniał również najmniejszych odwiedzających – pod względem bezpieczeństwa, zabawy oraz nauki

Cel ogrodu permakultury – określ wizję

Pomyśl o ogrodzie pełnym sadzawek, gdzie nagminnie bawią się dzieci. Lub pomyśl o obfitym warzywniku, do którego trzeba dojść przez sad trzy razy dziennie żeby zerwać świeże zioła. Nie są to zbyt przyjemne scenariusze. Mając klarowny cel, znajomość podstawowych zasad permakultury oraz odrobinkę kreatywnego myślenia można stworzyć przestrzeń, która odpowiada i naszym marzeniom i naszemu trybowi życia. Przykładowo, jeśli ktoś bardzo chce oglądać drzewa tuż obok domu, może tak opracować plan sadu, że zioła będą w nim rosnąć obficie. Jeśli komuś zależy na środowisku wodnym, jednak obawia się o bezpieczeństwo swoich bliskich, może zamiast tradycyjnych stawów, czy oczek wodnych, wykopać szereg płytkich rowów melioracyjnych (irygacyjnych), które w odpowiednim czasie będą spełniać rolę malutkich rzeczek, dodatkowo będą nawadniały i użyźniały glebę.

Spauzujmy. Przecież istnieją na tym świecie permakulturowcy, którzy nie słyną z zamiłowania do świadomego planowania swojego terenu. Przykładami są Colette O’Neill z Bealtaine Cottage oraz Alex Ojeda. To ludzie, którzy wychodzą z domu z łopatą i sadzonką i szukają wolnego miejsca, gdzie można by ją posadzić. W przypadku Alexa, nawet nie opuszcza dom – stoi przy drzwiach, rzuca pestką i czeka na wynik w przyszłym sezonie. Ogrody mają bujne, zdrowe i obfitujące. Dlaczego nie mogę postępować jak oni?

Odpowiedź brzmi: jasne, że możesz. Jeśli jesteś osobą, która preferuje spontaniczność, ciągłe zmiany i niespodzianki, prowadź w ten sposób swój ogród. Możliwe, że będziesz musiał wprowadzać więcej zmian i ulepszeń na bieżąco niż gdybyś usiadł i zrobił projekt przed sadzeniem. To nie jest problem, wszyscy się uczymy na własny sposób. Opracowując swój cel ogrodu permakultury, ważnym jest, by pamiętać o zasadach i założeniach permakultury. Ważne żeby tworzyć ogród pod siebie, swoje potrzeby, swój styl życia oraz swój styl bycia.

Z jasnym celem, tworzenie projektu oraz jego realizacja będą dużo przyjemniejszymi zadaniami. Łatwo jest zagubić się w detalach, których można dodać lub odjąć w każdej chwili. Z konkretnym i jasnym celem dużo łatwiej będzie rozpocząć założenie przestrzeni produkcyjnej zgodnej z naturą.

jaki jest twój główny cel ogrodu permakultury? u nas stawiamy na uprawę zdrowych i smacznych plonów (na zdj kolcowój chiński - jagoda goji oraz truskawka)

jaki jest twój główny cel ogrodu permakultury? u nas stawiamy na uprawę zdrowych i smacznych plonów (na zdj kolcowój chiński – jagoda goji oraz truskawka)

Przeczytaj: “Ogród Wiejski – Nie Trać Zdrowia i Dobrego Samopoczucia, Zasadź Ogród Przydomowy Już Dziś i Czerp Korzyści ze Zdrowych, Obfitych i “Leniwych” Zbiorów

Cel ogrodu permakultury – przykład ogrodu z jasnym przeznaczeniem

Projekt Berta to projekt permakultury powstały w Styrii, w Austrii. Projekt powstał pod patronatem Lebenshilfe Ausseerland oraz austriackiego permakulturysty Seppa Holzera. Projekt powstał w ramach inicjatywy społecznej mającą na celu przybliżenie permakultury osobom niepełnosprawnym i ich rodzinom. W przypadku takiego projektu, jasne określenie swojego celu ogrodu permakultury był kwestią niezbędną.

Opracowując projekt Berta, należało dokładnie przemyśleć wszelkie aspekty przedsięwzięcia. Projektanci musieli wziąć pod uwagę to, kto będzie korzystał z ogrodu oraz w jakim celu. Trzeba było ustalić cel ogrodu permakultury – czy ma być rekreacyjny, pokazowy, przeznaczony głównie do upraw? Jakiej szerokości (i długości) mają być drogi i ścieżki? Jakie budynki i inne struktury należy wnieść na terenie? Sepp o wstępnych założeniach projektu pisał następująco:

Koncepcja ukształtowania terenów zielonych obejmuje założenie ogrodów w celu uprawy różnych odmian owoców i warzyw, stworzenie obszarów pobudzających zmysły, “ogrodu motorycznego” do trenowania aparatu ruchu, ogrodu wodnego oraz “kamiennej areny”, będącej punktem spotkań i integracji. Poza tym na terenie powinny znaleźć się piwnica i obora w ziemi.

(299)

Opracowując swój cel ogrodu permakultury dla projektu Berta, Sepp wraz z innymi projektantami od początku angażowali osoby niepełnosprawne (301). Idea była tak, że osoby, które miały korzystać z przestrzeni brały udział w fazie i planowania i wdrażania. Teren został pod każdym względem przystosowany do ludzi na wózkach inwalidzkich. Dostosowano do nich miejsca wypoczynku oraz miejsca pracy (sadzenie i zrywanie warzyw).

W skład projektu Berta wchodzą m.in. ogród klimatyczny, ogród wodny, ogród zmysłów oraz ogród motoryczny. Przemyślany do ostatniego szczegółu plan ogrodu klimatycznego pozwala na uprawę winorośli, fig, kiwi i innych ciepłolubnych owoców (przypominam, że ogród znajduje się w górzystej Austrii) (300). Ogród wodny (również przystosowany do osób na wózkach inwalidzkich)  ma na celu demonstracje środowisk wodnych i występujących tam roślin i zwierząt. Ogród zmysłów obsadzony jest kwiatami i ziołami o silnym zapachu, pysznym smaku i pięknym wyglądzie. Dzięki przemyślanym rozwiązaniom i odpowiednio przemyślanym strukturom, ogród motoryczny ma umożliwić odwiedzającym ćwiczenie równowagi, koordynację ruchową oraz małą motorykę (300).

Dodatkowo plan projektu Berta przewidywał inne atrakcje rekreacyjne oraz produktywne. Przewidziano budowę ziemianek, mających służyć jako miejsce składowanie plonów z ogrodu. Postanowiono również założenie miejsca do zabawy i wypoczynku – składające się z starannie dobranych materiałów – gdzie odwiedzający mieliby uczestniczyć w zabawie, wypoczynku, i innych sposobów relaksu na świeżym powietrzu, np. piknikowanie (300). W planie przewidziano budowę kamiennej areny, przeznaczonej na zorganizowane imprezy muzyczne i artystyczne (300).

Przeczytaj: “Sepp Holzer – Superbohater bez Peleryny – od 1962r. Ratuje Świat Alternatywnymi Metodami Ogrodnictwa i Rolnictwa (Zanim Powstało Pojęcie “Permakultura”)

Pamiętaj!

Jasny cel ogrodu permakultury to podstawa sukcesu. Z klarownym celem i szczegółowym planem działania, możesz stworzyć taką przestrzeń, o jaki nawet Ty sam nie marzyłeś. Warto korzystać z potencjału systemów permakultury. Warto też podejść do ich wdrażania w sposób świadomy.

Twoim celem może być stworzenie przestrzeni rekreacyjnej, stworzenie przestrzeni produkcyjnej, stworzenie przestrzeni edukacyjnej. Może twoim celem jest samowystarczalność lub po prostu eksperymentacja na zasadzie „Wyjdzie w praniu”.

Znaj swój cel.

Podporządkuj ogród sobie i swoim potrzebom.

Przeczytaj: “12 Zasad Permakultury – Czyli Jak Dostosować Swój Ogród do Wzorców Naturalnych, by Dramatycznie Zwiększyć Ilość i Jakość Swoich Plonów (i Naprawić Świat)

Czy jest coś co pominąłeś przy projekcie ogrodu i żałujesz do dziś?

Czy jest coś, z czego jesteś wybitnie zadowolony w projekcie swojego ogrodu?

Czy masz cel, do którego chcesz dążyć, a nie wiesz jak zacząć? Zadaj pytanie w komentarzach.


Więcej o różnorodnych ogrodach permakultury:


Bibliografia:

  • Holzer, Sepp. Permakultura Seppa Holzera. Wrocław 2004.


Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *