Nie, gatunki pionierskie nie noszą kapeluszy i ostróg. Ani nie jeżdżą konno. Kto o tym pomyślał ma poważne problemy i powinien razem ze mną poszukać pomocy profesjonalnej.

Czym więc są gatunki pionierskie?

Gatunki pionierskie – spis treści:

1. poznaj gatunki pionierskie

2. czy chwast pod inną nazwą inaczej by pachniał?

3. wyciągam trzy wnioski

4. warstwa koron drzew

5. warstwa niskich drzew

6. warstwa krzewów

7. warstwa zielna i warstwa okrywowa

8. warstwa okrywowa

9. warstwa korzeni/ ryzosfery

10. warstwa pnączy

11. działaj!

Poznaj gatunki pionierskie

W wielkim skrócie, gatunki pionierskie to gatunki, które pojawiają się w pierwszej kolejności w cyklu kolonizacji obszaru dotychczas wolnego od roślinności (obszary poprzemysłowe, obszary zniszczone, np. pożarem) lub ubogiego (np. wiecznie koszone pole).

Inaczej, gatunki pionierskie są roślinami, które zapoczątkowują tzw. sukcesję pierwotną. Gatunki pionierskie zasiedlają tereny nieprzystosowane do uprawy innych gatunków. Prawdopodobnie, niektóre rodzaje gatunków pionierskich potrafią wiązać azot atmosferyczny, który potem zrzucają przy obumieraniu (lub zrzucając liście na jesień). Inne swymi długimi i mocnymi korzeniami zbierają składniki odżywcza z gleby, który, podobnie jak opisany przed chwilą azot, zwracają do gleby przy rozkładzie. W ten sposób użyźniają ziemię, pozwalając na kolejną fazę sukcesji i wysiew innych bardziej wymagających roślin. W permakulturze, ten rodzaj rośliny nawożącej nazywamy dynamicznym akumulatorem (“zbieraczem”).

Przeczytaj: “Rośliny Wiążące Azot – 23 Rośliny, Które Podwyższą Ilość i Jakość Zbiorów, Nawożąc Twój Ogród za Ciebie

Gatunki pionierskie to rośliny, które dobrze sobie radzą w ubogiej glebie. Nie są zbyt wymagające i z łatwością się rozsiewają. Zwykle są to rośliny, które rosną szybko i lubią (kochają) światło (w końcu kolonizują otwartą przestrzeń).

Do kategorii gatunków pionierskich zaliczamy większość roślin powszechnie znanych pod nazwą “chwast”.

Czy chwast pod inną nazwą inaczej by pachniał?

Nie dokładnie takie były słowa Szekspira, ale pytanie warto rozważyć. Czymże jest chwast? Otóż często diagnozujemy problem ogrodu jako “zachwaszczony”, nie zadając sobie pytania dlaczego tak jest. Często, problemem nie jest roślinka sama w sobie, ale gleba w której rośnie.

Czy widzieliście mniszka pospolitego w lesie? Albo dziewannę? Nie, mniszek pospolity – i inne chwasty – nie rosną na żyznej, spulchnionej, zacienionej glebie przykrytą warstwami mulczu. Mniszek lekarski rośnie tam, gdzie jest potrzeba użyźnienia gleby, by inna – bardziej wymagająca roślinka – mogła tam w końcu zamieszkać. Gatunki pionierskie zasiedlają grunt, który potrzebuje ich obecność. Znikają, gdy już nie są potrzebne (warunki przestrzeni zostały odmienione).

Wyciągam trzy wnioski:

1) Gatunki pionierskie to moi przyjaciele – użyźniają moją glebę

O gatunkach pionierskich i innych chwastach będzie w późniejszym artykule. Tu wspomnę tylko, że nasz sposób plewienia to albo żaden albo wyrwanie, co wystaje i rzucenie na ziemię jako mulcz. Korzenie, które zostały w glebie traktujemy jako widły (spulchniające glebę) i żywy kompost (nawożenie gleby).

2) Gatunki pionierskie to moi przyjaciele – uczą mnie o glebie

O glebie i roślinach wskaźnikowych też będzie inny artykuł. Wstępnie powtórzę, co napisano powyżej – chwasty same w sobie nie są problemem (wręcz przeciwnie). “Problemem” jest uboga gleba, w której i tak ciężko będzie uprawiać wiadra warzyw. Tzw. “chwasty” (często rośliny pionierskie) wskazują na rodzaj gleby, z którą mamy do czynienia i pomagają nam zdiagnozować problem i określić rozwiązanie.

3) Gatunki pionierskie to moi przyjaciele – szczególnie w początkowej fazie ogrodu.

Chcesz uprawić martwe pole? Byli i tacy, co się wzięli za parkingi betonowe i bujną dżunglę stworzyli. Zaczęli od roślin pionierskich. Jeśli Twoja gleba jest uboga i sucha, jedną z lepszych (i tanich) rzeczy, których możesz zrobić to sadzić (lub pozwolić na rozrost) gatunki pionierskie, które z chęcią wyrosną tam, gdzie inne rośliny nie mogą oraz przygotują grunt pod względem wartości odżywczych, a nawet zatrzymywania wody, dla przyszłych nasadzeń.

Przeczytaj: “12 Zasad Permakultury – Czyli Jak Dostosować Swój Ogród do Wzorców Naturalnych, by Dramatycznie Zwiększyć Ilość i Jakość Swoich Plonów (i Naprawić Świat)

Warstwa koron drzew

Warstwa koron drzew stanowi najwyższą warstwę naszego ogrodu. Należą do niej drzewa wysokie, dorastające do min. 10m, a najczęściej dużo wyżej. Gatunki pionierskie należące do warstwy koron drzew to m.in. brzoza, sosna, topola, olsza, robinia akacjowa, wierzby, morwa, dzika jabłoń, orzech włoski, orzech szary, klon, buk, dąb, lipa.

gatunki pionierskie - warstwa koron drzew (klon)

gatunki pionierskie – warstwa koron drzew (klon)

gatunkie pionierskie - warstwa koron drzew (brzoza)

gatunkie pionierskie – warstwa koron drzew (brzoza)

Warstwa niskich drzew

Warstwę niskich drzew stanowią drzewa dorastające do 10m. Mogą to być drzewa typowo owocowe, lub te pełniącą funkcję ochronną (przed wiatrem, słońcem) lub kompostową (na ścinanie, wiążące azot, produkujące dużą ilość biomasy). Rośliny pionierskie należące do warstwy niskich drzew to sumak octowiec, wierzba (np. japońska), czeremcha, jarzębina.

Warstwa krzewów

Warstwa krzewów to warstwa zdrewniałych roślin dorastających do 3m. Spełniają się świetnie w roli żywopłotów (również ochronnych). Są cennym źródłem plonów wieloletnich. Do krzewów szybko rosnących, znoszących ubogą glebę zaliczamy: porzeczkę (czarną, czerwoną, białą), agrest, orzech laskowy, malinę, jeżynę, czarny bez, dziką różę, karaganę syberyjską.

gatunki pionierskie – wytrwałe rośliny, mało wymagające (czarna porzeczka)

gatunki pionierskie jak ta dzika róża świetnie nadają się na żywopłot ochronny

gatunki pionierskie jak ta dzika róża świetnie nadają się na żywopłot ochronny

Warstwa zielna i warstwa okrywowa

Warstwę zielną i okrywową w ogrodzie tworzą rośliny o niezdrewniałych pędach. Czyli wszelkie rośliny jednoroczne, oraz inne, które na zimę obumierają do ziemi. Wśród gatunków pionierskich warstwy zielnej wyróżniamy: krwawnik, wykę, poziomkę, łubin, miętę, oregano, gwiazdnicę, dziewannę, koniczynę, szczaw, żywokost, bratek polny, rzepik, nawłoć, pokrzywę, rumianek, truskawkę, skrzyp, lucernę.

Warstwa korzeni

Inaczej zwana ryzosferą. Nazwa mówi sama za siebie – warstwę korzeni tworzą podziemne części rośliny. Wiadomo, że wszystkie rośliny mają korzenie. W kontekście gatunków pionierskich, skupiamy się na roślinach o grubych lub długich korzeniach, potrafiących gromadzić wartości spożywcze z gruntu. Mówimy również o tych, które zachodzą w symbiozę z bakteriami i innymi organizmami glebowymi, co z kolei sprzyja innym roślinom wokoło. Pomocnymi gatunkami pionierskimi należącymi do warstwy korzeni są: topinambur (i inne słoneczniki), mniszek lekarski, mlecz polny, rzodkiewka, burak.

gatunki pionierskie jak ten mniszek lekarski mają grube i długie korzenie, dzięki którym mogą sięgać głęboko w glebie po wartości odżywcze.

gatunki pionierskie jak ten mniszek lekarski mają grube i długie korzenie, dzięki którym mogą sięgać głęboko w glebie po wartości odżywcze.

Warstwa pnączy

Warstwa pnączy składa się z roślin szerzących się wzwyż, nie wszerz. Warto pnącza sadzić pod drzewami i płotami, by maksymalnie wykorzystać przestrzeń w ogrodzie. Szczególnie przydatnymi okażą się pnącza szybko rosnące i mało wymagające – zapewnią źródło biomasy na użyźnianie podpór (drzew), na których rosną. Polecamy sadzenie pnączy typu fasola, chmiel, winogrona.

U nas w ogrodzie rośnie też winobluszcz (samosiejka). Nam nie przeszkadza, cieszymy się z jego szybkiego wzrostu i ilości  kompostu. Zaznaczamy jednak, że ze względu na swój inwazyjny charakter, winobluszcz nie jest przez wszystkich mile widziany. Z naszego doświadczenia, jeśli ogród jest zbalansowany pod względem gatunków i jeśli nie występuje w nim niepotrzebnej próżni to gatunki, nawet te inwazyjne, zachowają się grzecznie.

Przeczytaj: “Warstwa na Warstwie – Ogród Permakultury Jest Jak Cebula, a Każda Warstwa (Drzew, Krzewów, Roślin Okrywowych, itp.) Spełnia Unikalną dla Siebie Rolę

Działaj!

Sadź gatunki pionierskie. Albo chociaż pozwól im się rozrosnąć tam, gdzie nie będzie Ci to bardzo przeszkadzać. Kiedy skupiasz się na ogrodzie przydomowym, wysiej resztę terenu czymś, co go ulepszą. Lub zostaw, natura nie znosi próżni – sama się tym zajmie.

W systemie permakultury dobrze jest jeśli dana roślina spełnia minimum dwie funkcje. Jeśli wybrane przez nas gatunki pionierskie będą i użyźniały grunt i zapewniały biomasę (mulcz) – super. Jeśli dodatkowo będą pełniły funkcję jadalną lub leczniczą lub będą przyciągały zapylacze – to jeszcze lepiej. Stąd, większość tu wymienionych gatunków to albo jadalne, lecznicze, na paszę, na opał lub produkujące dużą ilość biomasy (na mulcz).

Przeczytaj: “Planowanie Ogrodu – Ogród Permakultury Nie Musi Być “Dziki”; Stwórz Piękną, Przydatną i Obfitą Przestrzeń W Stylu Angielskim, Wiejskim, Formalnym, Śródziemnomorskim, Japońskim Czy Zupełnie Eklektycznym

Więcej na temat gatunków pionierskich:

 


Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

czarnoziem? poproszę! kup nasz produkt i odbuduj swój ogród Zamknij