Iglaki w ogrodzie to skarb w ogrodzie. Po co Ci guma, jeśli na placu masz jodłę? Jesz bez glutenu i masz za dużo wolnego czasu? Zrób sobie mąkę z podkory wybranego drzewa iglastego. Masz ochotę na cytrusowy smak w herbacie, ale nie masz cytryny? Zbierz z najbliższej choinki kilka igieł i voila!

Jakie jeszcze podstawowe życiowe problemy rozwiążą iglaki w ogrodzie? Czytaj dalej i się przekonaj.

Iglaki w ogrodzie – spis treści

1. iglaki w ogrodzie ogólnie

2. iglaki w ogrodzie ornamentalnie

3. iglaki w ogrodzie – kulinarnie

4. iglaki w ogrodzie – leczniczo

5. iglaki w ogrodzie – inne zastosowania

6. iglaki w ogrodzie permakultury

7. podsumowanie – iglaki w ogrodzie to skarb w ogrodzie

Iglaki w ogrodzie – ogólnie

Drzewa iglaste występują na całym świecie. Najczęściej występują w zimniejszych klimatach, np. na Syberii, w krajach nordyckich, czy w północnej części Ameryki Północnej. Istnieją jednakże gatunki, które są natywne dla basenu Morza Śródziemnego.

Las iglasty to las zacieniony, stąd często jest uboższy w runo leśne i inną roślinność niż lasy mieszane lub liściaste. Rzecz oczywista, za mniejszą ilością roślinności idzie w parze mniejsza ilość zwierzyny.

Iglaki mogą pochwalić się tym, że do nich należą rekordy największych, jak i najstarszych gatunków drzew na świecie. Najogromniejszymi drzewami świata są znane nam wszystkim sekwoje, rosnące w Kalifornii, nieograniczone wiatrami i ciągle zasilane ciepłymi i wilgotnymi masami powietrza z Oceanu Spokojnego. Drzewa te osiągają ogromnych rozmiarów. Do najstarszych drzew świata należą sosny z Gór Skalistych. Ich wiek szacuje się na 6000 lat (Burnie, 16).

Wszystkie drzewa iglaste są wiatropylne. Bywają iglaki jednopienne – z kwiatami męskimi i żeńskimi rosnącymi na jednym drzewie. Bywają również iglaki jednopienne (np. cis), gdzie kwiaty męskie i kwiaty żeńskie rosną na osobnych drzewach.

Przeczytaj: “Gatunki Pionierskie – Sadź te Rośliny, by Już Teraz Pracować na Lepszą Glebę i w Przyszłości Uzyskać Obfite Plony

Iglaki w ogrodzie – ornamentalnie

Drzewa iglaste są w większej mierze zimozielone, stąd stanowią atrakcyjną roślinę do ozdabiania ogrodów zimą. Wyjątkiem są modrzewie, które jesienią zrzucają swoje igły. Liście (igły) iglastych drzew różnią się między gatunkami. Wymienione już modrzewie, oraz sosny i cedry (czyli wszystkie sosnowate) mają liście wąskie. Cisy, jodły oraz cypryśniki mają spłaszczone igły, a cyprysy mają łuski (30).

Drzewa iglaste uprawia się również dla barwnego ulistnienia. Iglaki bywają zielone, ciemnozielone, żółte, a nawet niebieskie, czy srebrzyste. W kształcie mogą być stożkowate, kuliste, lub nieregularne. Dorastają do ogromnych rozmiarów i są też gatunki płożące, które urosną zaledwie parędziesiąt centymetrów.

 igły tui (żywotnika) są miękkie i płaskie

iglaki w ogrodzie – igły tui (żywotnika) są miękkie i płaskie

Iglaki w ogrodzie – kulinarnie

Wiele gatunków drzew iglastych jest jadalnych. Inne Cię zabiją. Sztandarowym przykładem trującego drzewa jest cis, którego każda część jest silnie toksyczna, prócz czerwonych osnówek. Niestety, pech chciał że w jadalnych czerwonych osnówkach gnieżdżą się nasiona drzewa, które też spowodują rychłą śmierć, jeśli dojdzie do ich konsumpcji. Pomimo tego, mięsiste owoce cisu stanowią źródło pokarmu dla ptaków, które zjadają i trawią czerwone kuleczki, trujące nasiona zaś przechodzą nieuszkodzone przez układ pokarmowy.

Ciekawy przypadek stanowi żywotnik, czy tuja, która w mniejszych ilościach działa pozytywnie na organizm ludzki, jednak ze względu na zawartość tujonu, w większych dawkach jest silnie toksyczna (Łuczaj 234). Tuja była wysoce ceniona przez Indian Ameryki Północnej, gdzie często uważana była za święte drzewo i wykorzystywana była w różnych obrzędach (234). Plemiona indiańskie (np. Odżibwejowie oraz Czipewejowie) korzystali również z wartości jadalnych żywotnika. Czasem jedli miazgę z pnia, sporządzali herbaty z igieł, dodawali młode gałązki do zup (234).

cis to roślina atrakcyjna, ale silnie trująca

cis to roślina atrakcyjna, ale silnie trująca

Większość iglaków jest nieszkodliwa. Ich liście i owoce stosuje się do różnych celów – jako przyprawy, leki, zioło herbaciane. Igły i inne części drzew iglastych są cennym surowcem w ogrodzie przez zimowe miesiące, kiedy brak innych źródeł świeżego jedzenia.

Gałązki jodły są podobno świetną przyprawą do piwa (Łuczaj, 88). Indianie Micmac mieli pić napój z kory jodły balsamicznej, a Nlaka’pamux (Thompson) herbatę z jodły olbrzymiej (89).

Wiele gatunków drzew iglastych ma jadalne nasiona. Z pewnością większość z nas słyszała o orzechach piniowych, czyli o nasionach sosny. Niestety u nas nie znajdziemy gatunków wydających na tyle duże nasion, by móc je spożywać tak jak spożywamy owoc leszczyny, czy orzecha włoskiego. Nie zmienia faktu, że zachęcamy do wypróbowania uprawy takich odmian. Może akurat Tobie się uda. Jadalne są również nasiona jodły, np. jodły wonnej (Abies amabilis).

Indianie z plemion Shuswap, Nitinaht oraz Czarne Stopy wykorzystywali żywicę z różnych odmian jodły oraz świerka jako gumę do życia. Młode pędy świerków, sosen, jodeł można dorzucać do sosów – podobno szczególnie dobrze komponują się z rybami (Łuczaj, 225). Zjada się młode, niedojrzałe szyszki (gotowane), kwiatostany męskie, a niegdyś podczas głodu wyrabiało się mąkę z podkorza (Łuczaj 225).

Szyszki jałowca są mięsiste i kuliste, przypominające jagody. Stosowane są od dawnych czasów w całej Europie jako przyprawa do zup, sosów, mięs (Łuczaj, 81). Można je nawet wypróbować jako lokalną alternatywę dla importowanego zza oceanów pieprzu czarnego.

Iglaki w ogrodzie – leczniczo

Syrop z sosny jest powszechnie znanym i stosowanym lekiem wykrztuśnym. Podobnie jodła oraz świerk mają właściwości antyseptyczne i wykrztuśne (Łuczaj, 89). Młode pędy zalewa się roztworem wody z cukrem, lub można przyrządzić napar z nawet dojrzalszych igieł.

Igły sosny zawierają wysoką zawartość witaminy C, dostępnej również w takich miesiącach, kiedy brak innych świeżych źródeł pokarmu. Z tego też powodu, pija się na odporność herbatę z igieł sosny, jodły, czy świerka. Z kolei jałowiec przydaje się przy problemach z nerkami, pęcherzem moczowym lub trawieniem (81). Są to szczególnie cenne rośliny w środku mroźnej zimy, kiedy dostęp do innych pożywnych i zdrowych źródeł jedzenia jest ograniczony.

iglaki w ogrodzie to cenne, lokalne i zdrowe pożywienie, kiedy brak innych roślin

iglaki w ogrodzie to cenne lokalne i zdrowe pożywienie, kiedy brak innych roślin

Iglaki w ogrodzie – inne zastosowania

Liście iglaków maja wysoką zawartość przyjemnie pachnących olejków eterycznych stosowanych, m.in. w przemyśle kosmetycznym. Igły żywotnika (tuji) po zgnieceniu wydzielają zapach ananasa. Liście Jodły olbrzymiej pachną jak pomarańcza (Burnie, 31). “Balsam kanadyjski” to żywica otrzymywana z jodły, najczęściej z jodły balsamicznej (Łuczaj, 89).

Sosna jest znanym drzewem wykorzystywanym w przemyśle budowniczym i stolarskim. Jej drzewo jest szybko rosnące, miękkie i łatwe w obróbce – stąd niskie ceny drewna sosnowego. Sosna stosowana jest również do produkcji papieru. Z jej żywicy iglastych pozyskuje się terpentyny i kalafonię. Modrzew z kolei dostarcza cenne twarde, ciężkie i mocne drewno, którego wykorzystuje się m.in. w kopalniach do budowy mostów (Nawara, Szwedler, 364). Produkty żywiczne z modrzewia wykorzystuje się w przemyśle farbiarskim i włókienniczym (364).

Iglaki w ogrodzie permakultury

Jak z każdą inną rośliną, iglak iglakowi nierówny – trzeba dostosować drzewo do terenu. Jodły i świerki znane są z wysokiej mrozoodporności, ich liście pozostają nieuszkodzone nawet przy silnych mrozach (Burnie, 30). Stąd mogą być odpowiednią opcją do nasadzeń w odsłoniętych, północnych częściach ogrodu (np. jako żywopłot, bariera termiczna). Sosny z kolei słyną z radzenia sobie w warunkach zbyt suchych lub ubogich w składniki odżywcze dla wielu innych gatunków drzew.

Innym wartościowym aspektem iglaków w ogrodzie permakultury jest ich rola w tworzenie grzybów. Korzenie drzew i strzępki grzybów współżyją i tylko w pewnych środowisk może wyrosnąć dany grzyb. Są takie grzyby, które potrzebują obecności kilku gatunków drzew aby móc wyrosnąć. Często, wymagana jest obecność drzew iglastych.

Przeczytaj: “Permakultura – Lasu Nikt Nie Podlewa Ani Nie Plewi, A Obfituje; Zaprojektuj Dużo Obfitsze Zbiory Za Dużo Mniejszy Nakład Pracy

Poza wartościami wyżej wymienionymi, iglaki to pasywni przyjaciele ogrodnika. Przykładowo, iglakami można na zawsze zmienić pH gleby, w której rosną. Opadające igły, pełne odpowiednich związków chemicznych dostarczają gruntowi kwaśny mulcz, który przez lata będzie się nawarstwiał i rozkładał, tworząc idealne środowisko dla takich roślin jak borówki (np. amerykańska, czy czernica (tzw “jagoda”)), żurawina, lawenda, rododendron, żonkile, wrzosy, nasturcje, poziomki, truskawki, magnolia, dereń, rzodkiewka, nawet słodki ziemniak. Lista jest długa. Warto wdrażać w ogrodzie systemy samowystarczalne, które będą obfitować bez naszej ingerencji.

iglaki w ogrodzie to cenne źródło pasywnego nawozu

iglaki w ogrodzie to cenne źródło pasywnego nawozu

Dodatkowo, iglaki w ogrodzie to świetny sposób na trwały żywopłot. W zależności od sadzonego gatunku, drzewa iglasta w dużej mierze są szybko rosnące i radzą sobie bez większych problemów. W kilka lat można uzyskać gęsty, atrakcyjny żywopłot, który nie dość, że ładnie wygląda to dodatkowo sprawuję funkcję bariery prywatności, bariery termicznej (hamuje wiatr) oraz zielonego muru obronnego, np. przed intruzami lub drapieżnikami (w przypadku kiedy hodujesz drób lub inne pyszne i wymagające ochrony zwierzęta).

Iglaki w ogrodzie to skarb w ogrodzie

Niezależnie od gatunku, iglaki w ogrodzie się przydają. Można je jeść, uzupełnić nimi apteczkę, wykorzystać do uprawy ogrodu, użyć jako barierę – termiczną, ochronną, prywatności. Nie zapomnijmy tez o wartości drzew iglastych dla ogrodu permakultury, gdzie iglaki raz sadzone mogą przez wiele wiele lat bez większej ingerencji ogrodnika stanowić źródło nawozu i pożywienia również dla innych cennych upraw.

Przeczytaj: “Sadź Drzewa, Jakby Ci Życie od Tego Zależało – bo Faktycznie Zależy; Gdzie Drzewa, Tam Żywność, Opał, Ochrona, Czyste Powietrze i Przede Wszystkim – Woda

Czy masz ulubionego iglaka? Osobiście lubię podziwiać jałowiec “baba jaga”. Mało jest tak osobliwych roślin.

Do czego stosujesz rośliny iglaste? Podziel się uwagami, przepisami, poradami w komentarzach.

 


Więcej na temat iglaków w ogrodzie:


BIBLIOGRAFIA:

  • Burnie, David. Drzewa. Warszawa 1993.
  • Łuczaj, Łukasz. Dzikie Rośliny Jadalne w Polsce. Krosno 2004.
  • Nawara, Zbigniew; Szwedler, Inga. Spotkania z przyrodą: rośliny. Warszawa 2007.

 


Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

czarnoziem? poproszę! kup nasz produkt i odbuduj swój ogród Zamknij