Co to mulcz i po co on? Odpowiem metaforą.

Co by było gdybyś nagle postanowił chodzić po świecie nago? Pomijając możliwe problemy społeczne czy legalne, ten pomysł mógłby okazać się nieprzemyślany już na warstwie biologii. Prawie od razu zauważyłbyś wpływ warunków atmosferycznych na Twoje ciało. Nie miałbyś jak się ochronić przed zadraśnięciami czy uderzeniami. Mróz, deszcz, upał dałyby Ci się we znaki. Krótko – nie byłoby przyjemnie.

Mulcz to klucz – spis treści:

1. czym jest mulcz?

2. mulcz znacznie ułatwia prace ogrodowe

3. mulcz chroni glebę przed warunkami atmosferycznymi

4. mulcz to gąbka zatrzymująca wodę

5. mulcz to żaden fast food

6. mulcz jest dobry dla organizmów glebowych

7. podsumowanie – mulczuj!

Czym jest mulcz?

Tak jak my, natura dąży do okrywania się. Co roku w naszym klimacie większość drzew i roślin zrzucają swoje liście. W ten sposób zakrywają ziemię, chroniąc ją na przyszły sezon. Opadniętą na ziemię w tym czasie materię organiczną nazywamy ściółką lub mulczem. Mulcz nie ogranicza się wyłącznie do zrzuconych liści. W wielkim uogólnieniu, mulczem nazywamy cokolwiek, co funkcjonuje jako przykrycie gleby.

Ogród permakultury to ogród założony na podstawie systemów naturalnych, czyli takich, które możemy zaobserwować w przyrodzie. W przyrodzie rośliny – mulczują – czyli okrywają – glebę. W związku z tym, w ogrodzie permakultury dążymy do tego samego. Mulczujemy kiedy nie grabimy na jesień opadniętych liści (i owoców). Mulczujemy kiedy nanosimy z zewnątrz warstwę ściółki, przykładowo słomę, siano czy liście. Mulczujemy również, sadząc tzw. “zielony nawóz”, czyli żywy mulcz. Najczęściej żywym mulczem będą rośliny okrywowe, rosnące nisko. Przykładami żywego mulczu są takie gatunki jak nasturcja, nagietek, stokrotka, koniczyna, czy truskawka.

Przeczytaj: Permakultura – Lasu Nikt Nie Podlewa Ani Nie Plewi, A Obfituje; Zaprojektuj Dużo Obfitsze Zbiory Za Dużo Mniejszy Nakład Pracy.

Mulcz znacznie ułatwia prace ogrodowe

Jak mówi przysłowie: “kto nie ma w głowie, musi mieć w nogach”. W ogrodzie nie trzeba się przemęczać. Mulcz pracuje po to byś Ty nie musiał. Z warstwą mulczu ulepszysz swoje plony, jednocześnie zmniejszając swoją pracę.

Sepp Holzer zajmuje się alternatywnym ogrodnictwem (permakulturą) od wielu dekad. Poznał tajniki tradycyjnych sposobów uprawy. Uznał je za brakujące. W związku z tym, opracował własne, mniej standardowe metody. Sepp opisuje owoc swojego zwyczaju mulczowania ogrodu:

Dbam o to, by było możliwie jak najmniej odsłoniętej gleby. Ochraniam ją mulczem, wyrwanymi chwastami i gęstą okrywą roślinną.

Praca w ziemi ogranicza się do ostrożnej uprawy i rozluźnienia podłoża wiosną i bieżących poprawek zagonów pagórkowych. Nie trzeba przekopywać ani nawozić ziemi, ponieważ z wyrwanych i pozostawionych roślin powstaje warstwa próchnicy, bogata w składniki pokarmowe…

Praca w ogrodzie często zupełnie niepotrzebnie pochłania zbyt dużo energii. Bóle w krzyżu powinny dać do myślenia niektórym “gmeraczom”. Zbyt dużo pracy w ogrodzie nie zawsze przynosi zamierzony efekt, poza tym często jest to niekorzystne dla zdrowia.

(Holzer 245)

Przeczytaj: “Permakultura – Lasu Nikt Nie Podlewa Ani Nie Plewi, A Obfituje; Zaprojektuj Dużo Obfitsze Zbiory Za Dużo Mniejszy Nakład Pracy

Mulcz chroni glebę przed warunkami atmosferycznymi

Zakrywając glebę, mulcz tworzy warstwę ochronną między pogodą, a ziemią. Promienie słoneczne, mróz, wiatr – te wszystkie zjawiska sieją amok na łysej glebie. Pod przykrywką mulczu, ziemia ani przez chwilę nie musi się przejmować okrutnym zewnętrznym otoczeniem. Przykładowo, pod ciepłą warstwą mulczu znajdziesz nasiona kiełkujące nawet w środku zimy.

Sepp Holzer również porusza kwestię ochrony gleby przed warunkami atmosferycznymi. Sepp pisze o rozłożeniu biomasy (materii organicznej) na ziemi jako o mający “zbawienny wpływ” na glebę (89). Pomijając to, że stała obecność mulczu przekłada się na stały proces nawożenia gleby, Sepp zwraca uwagę na ochronną wartość mulczu:

Zagospodarowany w ten sposób [przykryty biomasą] teren jest całkowicie pokryty roślinami, dzięki czemu czynniki atmosferyczne (wiatr, pogoda, opady, temperatura, słońce) nie mają na niego wpływu i bez przeszkód magazynuje on wodę oraz substancje pokarmowe. Warstwa roślin działa jak pikowana kołdra i chroni ziemię przed mrozem, więc gleba zamarza później, a mróz nie sięga tak głęboko. Organizmy glebowe mogą kontynuować swoją pracę w warstwie ornej aż do późnej jesieni i zimy.

Podczas jesiennych i zimowych wędrówek przez moje gospodarstwo regularnie sprawdzam stan gleby w różnych miejscach. Jeśli wyjmuję spod śniegu niezamarzniętą jeszcze ziemię, jest to dla mnie najlepsze potwierdzenie sensu mojej pracy.

(89 – 90)

Mulcz to gąbka zatrzymująca wodę

Mulcz jest zaskakująco chłonnym materiałem, Stworzyciel pięknie to zaplanował. Mulcz zatrzymuje wodę pod sobą lepiej niż jakikolwiek plastik. W konsekwencji, w samym środeczku suszy, nasz ogród jest 100 razy bujniejszy niż ogród sąsiada. W związku z tym trzeba się z sąsiadem podzielić zbiorami. Wówczas można przy okazji opowiedzieć mu o magii mulczu, który zapewnia zbiory podczas suszy. I to bez podlewania.

Druga strona medalu jest taka, że mulcz chroni również przed nadmiarem wody. Stąd, dzięki mulczowi, nie ma stojących kałuż, w której roślinki pogniją. Doprawdy, mulcz to najlepsza niania dla Twoich zielonych pociech.

Sepp Holzer podkreśla:

Również podlewanie uważam za zbędne, chyba że następują okresy suszy. Dzięki stałemu okryciu ziemi lub mulczowaniu można skutecznie chronić przed wyschnięciem. W ten sposób nie tylko oszczędzamy na wodzie, lecz także tworzymy niezależny system z niezależnymi roślinami.

Poza tym zbyt częste podlewanie “sztuczną” wodą powoduje wymycie substancji pokarmowych, a wówczas niezbędne jest zastosowanie nawozu. Należy próbować wydostać się z tego zaklętego kręgu.

(246)

Mulcz to żaden Fast Food

Mulcz to (powinna być) materia organiczna. Czyli z biegiem czasu się rozkłada. Podczas rozkładu dostarcza powolutku i stale cennych wartości odżywczych dla Twoich upraw.

Roślinki zbierają pożywienie z gruntu. To pożywienie przyjmują i przetwarzają. Wraz z nadejściem jesieni, zrzucają liście. Zrzucone liście leży na glebie, rozkładając się. W ten sposób cykl rozpoczyna się od nowa. Rozkładające się liście dokładają do puli mulczu i dostarczają większej ilości dobrych i przydatnych “witamin” dla upraw przyszłego sezonu. I tak w kółko. Rok za rokiem.

To dla nas całkiem fajna sprawa bo Ty, spożywając te rośliny, korzystasz ze wszystkiego, co zdążyły nabrać i przetworzyć. Ilość przyjętych wartości odżywczych wpływa na rozmiar warzyw i owoców. Wpływa to również na ich wygląd. Możesz mi uwierzyć  też, że zdecydowanie wpływa na ich smak. Kto próbował jarmużu z ogrodu permakultury już nigdy go nie porówna do zielonego kartonu jak ten z dyskontu.

Mulcz jest dobry dla organizmów glebowych

Nikt, nawet moja znajoma spod Rybnika, nie odwali w ogrodzie tyle roboty, co nasi przyjaciele bezkręgowce. Pszczoły i motyle zapylają, zapewniając nam obfite zbiory. Mrówki to sprzątaczki przyrody, dbając o czystość i higienę. Biedronki i różne gatunki os pilnują poziomu szkodników. Nawet ta mszyca pomaga określić, które rośliny są słabe i potrzebują dodatkowej opieki – bo właśnie te są przez nie atakowane. O dżdżownicach nie wspomnę – każdy ogrodnik wie, ile wart jest ich praca. Spulchniają glebę i dostarczają wermikompostu (odchodów dżdżownic) – jednego z najcenniejszych nawozów.

Bez mulczu nie ma bezkręgowców. Mulcz jest kluczowym warunkiem rozwoju mnogości i różnorodności życia w ogrodzie. Mulcz daje schronienie i pokarm wielu owadom (i nie tylko). O owadach mało mówi się w kontekście uprawy ogrodu, jednak stanowią one wartościowy dodatek do systemu produkcji zdrowej i obfitej żywności.

Nie tylko rośliny i bezkręgowce korzystają z mulczu w naszym ogrodzie. Dobrze przemyślane rozłożenie mulczu jest zachęta dla innych wartościowych dla ogrodu gości. Między innymi jeż jest mile widziany – kontroluje ilość ślimaków. Nietoperze pozbywają się komarów szybciej niż student swój obiad. Ptaki się chętnie gnieżdżą tam, gdzie dużo pożywienia (mieszkającego w mulczu) i nawożą ogród metodą naturalną. Poza tym nic na świecie nie równa się z świeżą kawą na tarasie wśród dźwięków ptaszków.

Mulcz przydaje się również w przypadku zwierzaczków hodowlanych. Permakulturowy mistrz Bill Mollison powiedział, że nie masz problemu z ślimakami, masz problem z brakiem kaczek. Drób mulczowy wybiegowy jest w stałym kontakcie ze wszystkim, co smaczne i pożywne. Mulcz jest pełen kiełkujących nasion, dżdżownic i innych pyszności. Drób jest zajęty i szczęśliwy, nie potrzebuje dużych ilości paszy, a dodatkowo nawozi nam plony i spulchnia glebę ciągłym rozkopywaniem.

Przeczytaj: “Rabaty Warstwowe – 7 Kroków do Podjęcia Już Dziś dla Uzyskania Obfitszych Zbiorów w Przyszłym Sezonie

Podsumowanie – Mulczuj!

Wiele można by pisać o mulczu. Żaden to zabieg literacki, faktycznie mulcz to temat rzeka (czy może rów melioracyjny). Poprzestanę na czterech walorach żeby się nie zapędzić. Podsumowując, mulcz zmniejsza ilość pracy w ogrodzie,  chroni glebę, reguluje poziom wody, zapewnia źródło nawozu oraz stanowi siedlisko dla organizmów przydatnych w ogrodzie.

Jedno do czego zachęcam to do mulczowania. Ogród co roku wypełnia się materią organiczną – dlaczego nie skorzystać z darów natury?

Wyznacz kącik ogrodu, mulczuj jakby Ci życie od tego zależało i oglądaj przez cały sezon konsekwencje.

jesienne liście jako naturalny mulcz (ściółka)

jesienne liście jako naturalny mulcz (ściółka)

truskawki i gwiazdnica jako "zielony nawóz", czy żywy mulcz (ściółka)

truskawki i gwiazdnica jako “zielony nawóz”, czy żywy mulcz (ściółka)

karton jako mulcz, a na nim kolejne warstwy ściółki blokuje rozwój chwastów

karton jako mulcz, a na nim kolejne warstwy ściółki blokuje rozwój chwastów

opadnięte liście i jabłka pozostawione na miejscu stanowią wartościowy mulcz

opadnięte liście i jabłka pozostawione na miejscu stanowią wartościowy mulcz

Życzę powodzenia!


Więcej na temat mulczowania (ściółkowania):

 


Bibliografia:

  • Holzer, Sepp. Permakultura Seppa Holzera. Wrocław 2004.


Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *