Strefy ogrodu permakultury – co to i z czym się to je? Permakulturowy system to dość praktyczny system. Po co sadzić miętkę, którą używasz codziennie 2km od domu? Po co sadzić drzewka na opał przy drzwiach wejściowych. Jeśli ktoś ma taką ochotę, proszę bardzo, ja nie zabraniam. Zachęcam jednak do zapoznania się i zastosowania nieco efektywniejszych sposobów zagospodarowania przestrzenią.

Spis treści – strefy ogrodu permakultury:

1. czym są strefy ogrodu permakultury i po co mi one?

2. strefy ogrodu permakultury – strefa pierwsza

3. strefy ogrodu permakultury – strefa druga

4. strefy ogrodu permakultury – strefa trzecia

5. strefy ogrodu permakultury – strefa czwarta

6. strefy ogrodu permakultury – strefa piąta

7. strefy ogrodu permakultury – podsumowanie

Czym są strefy ogrodu permakultury i po co mi one?

W metodzie permakultury, dzielimy ogród na strefy. Tych stref jest 5. Strefy liczymy odległością od punktu/ strefy 0. Strefa 0 to obszar mieszkalny, powszechnie znany jako “dom”. W związku z tym, strefa 1 to ogródek przydomowy, strefa 2 to dalsza przestrzeń, i tak do ostatniej – piątej – strefy.

Rozmiar, układ oraz położenie poszczególnych stref w naszym ogrodzie permakultury będzie zależało od terenu, naszych preferencji oraz naszego stylu życia. Oczywiście, jeśli mieszkasz w środku miasta, najprawdopodobniej nie masz ani miejsca ani potrzeby na wyznaczenie strefy leśnej, czy na produkcję opału. Jeśli nie przepadasz za ziołami w swoich potrawach, nie musisz uwzględniać typowego układu strefy “1”. Ostateczny wygląd i funkcjonalność Twojego ogrodu powinien być dostosowany do Ciebie.

Przeczytaj: “Permakultura – Lasu Nikt Nie Podlewa Ani Nie Plewi, A Obfituje; Zaprojektuj Dużo Obfitsze Zbiory Za Dużo Mniejszy Nakład Pracy

Jeśli znasz już swoje potrzeby i możliwości, warto przyjrzeć się tematowi stref w ogrodzie permakultury. Odpowiedni plan przestrzeni zaoszczędzi Ci wiele czasu i energii i pozwoli optymalnie skorzystać z obsadzonego przez Ciebie terenu. Pionierzy permakultury w Polsce – Monika Podsiadło oraz Andrzej Młynarczyk – tłumaczą projektowanie stref ogrodu permakultury w następujący sposób:

Podział na strefy jest modelowy, bardzo funkcjonalny, ale w zależności od naszych potrzeb, wizji, wystawy (np. południowa, północna), wielkości i ukształtowania terenu jaki mamy do dyspozycji, pewne strefy mogą się skurczyć, zredukować do minimalnej postaci, inne zaś powiększyć. Inaczej będzie wyglądał w miejscu górskim, skalistym, inaczej na pograniczu lasu, a jeszcze inaczej na otwartej, płaskiej przestrzeni.

(59)

Słowem, ogród ma pracować dla Ciebie, nie Ty dla ogrodu. Zastosuj strefy w ogrodzie permakultury i ulepsz swoją współpracę ze swoją działką. Czyataj dalej, by poznać charakterystykę każdej ze stref w ogrodzie permakultury.

Przeczytaj: “Cel Ogrodu Permakultury – Odpoczynek? Hodowla Zwierząt? Uprawa Żywności? Już Dziś Określ Swój Cel i Zaplanuj Swój Ogród Permakultury, by Optymalnie Spełniał Twoje Plany i Potrzeby

Strefy ogrodu permakultury – strefa 1

Strefa pierwsza to, jak wspomniano powyżej, strefa najbliżej domu. Jest to strefa do której wychodzimy przynajmniej raz dziennie. W takim razie to tutaj zasadzimy rzeczy, do których chcemy mieć stały dostęp lub wymagające ciągłego nadzoru. Przykładami mogą być zioła, warzywa sałatkowe. Innym artykułem znajdującym się w strefie 1 może być pojemnik na resztki kuchenne, do którego wrzucamy kilka razy dziennie odpadki organiczne.

Podsiadło i Młynarczyk postulują, że strefa “1” nie powinna przekraczać promienia “15 kroków” (58). To miejsce, gdzie spędzamy najwięcej czasu. Do strefy pierwszej wliczamy również samą przestrzeń mieszkalną. Permakultura tyczy się nie tylko sposobu uprawy, ale również stylu życia, jakiego prowadzimy. W związku z tym, warto również zadbać o sam dom. Powinien być zbudowany ze zdrowych, nietoksycznych i naturalnych materiałów (58). Dom powinien być miejscem relaksu, odpoczynku, powinien odzwierciedlać nas samych (58).

Przeczytaj: “Ogród Wiejski – Nie Trać Zdrowia i Dobrego Samopoczucia, Zasadź Ogród Przydomowy Już Dziś i Czerp Korzyści ze Zdrowych, Obfitych i “Leniwych” Zbiorów

Poza ogrodem ziołowym, przyprawowym i prostym warzywnikiem, do strefy pierwszej zaliczymy też inne miejsca, do których chcemy mieć częsty i stały dostęp. Przykładem może być miniszklarnia. Tu również umieszczamy studnię, czy zbiorniki na wodę deszczową (58).

Strefy ogrodu permakultury – strefa 2

W strefie drugiej znajdują się elementy systemu, które nie wymagają stałej obecności ogrodnika, choć co jakiś czas będą wymagały opieki, typu porzeczki lub sad. Jest to strefa, która trzeba regularnie doglądać, ale nie tak intensywnie jak strefę pierwszą (58). Tu, w strefie drugiej, umieszczamy warsztat, szopę na narzędzia, skład opału, kompostownik, drwalka, nawet solarny prysznic (59).

Przeczytaj: “Lepszy Kompost – 5 Sposobów na Podrasowanie Twojego Kompostowania, dla Zdrowszego Ogrodu i Smaczniejszych Zbiorów

Do strefy drugiej również zaliczamy obszary, na których mamy zwierzątka hodowlane, wymagające regularnej uwagi. Przykładami takich zwierząt mogą być kury lub inny drób, gołębie, czy króliki. Tu również możemy umieścić system wermikompostu (hodowla dżdżownic kalifornijskich).

strefy w ogrodzie permakultury - borówka i prymulki w strefie drugiej

strefy ogrodu permakultury – borówka i prymulki w strefie drugiej

Strefy ogrodu permakultury – strefa 3

Do trzeciej strefy należy wszystko, co jeszcze ciut mniej zajmujące, co w strefie drugiej. Przykładem dobrym są zwierzęta większe, które potrafią w większości same wyszukać swój pokarm – np. gęś, koza, owca, krowa. Możemy do trzeciej strefy ogrodu permakultury wnieść ule, wybudować stajnie dla koni, czy osłów (59). W związku z obecnością zwierząt w strefie trzeciej, zaleca się wysianie i wysadzanie strefy roślinami nadającymi się na paszę, np. drzewa owocowe, czy rośliny okrywowe typu koniczyna i lucerna.

strefy w ogrodzie permakultury - koniczyna w strefie trzeciej

strefy ogrodu permakultury – koniczyna w strefie trzeciej

W strefie trzeciej umieścimy składowisko drewna, oczyszczalnię ścieków (najlepiej naturalna, np. trzcinowa) (59). Tu wykopiemy oczko wodne lub staw. Posadzimy drzewa owocowe oraz orzechy (59).

Rośliny w strefie trzeciej to rośliny raczej mało problematyczne – szeroko rosnące i mało problematyczne gatunki, typu bambus lub dynia. Raczej zasadzimy tu w pierwszej kolejności krzewy czy drzewa. Te rośliny stanowić będą barierę termiczną, chroniącą nasze pierwsze dwie strefy (w tym dom) od zimna i wiatru (59). Dobrze byłoby gdyby – zgodnie z zasadami permakultury – były to gatunki wielofunkcyjne. Przykładowo, gęsto rosnące (bariera termiczna i prywatności, żywopłot), jadalne dla zwierząt, jadalne i lecznicze dla ludzi. Przykładami dobrych roślin do strefy trzeciej mogą być: lipa, czarny bez, czeremcha, głóg (59).

Strefa trzecia jest strefą cenną dla nas i naszych zwierząt, ale również stanowi siedlisko dla dzikich gości. Tu znajdziemy nieproszonych gości z okolicznych pól i lasów. Ptaki będą wiły gniazda w koronach drzew. Zobaczymy jaszczurki, jeże, łasice, węże (59). Szczególnie wartościową przestrzeń stworzymy dla okolicznych płazów, które są w naszym kraju objęte ochroną.

Strefy ogrodu permakultury – strefa 4

Strefa czwarta jest na wpół dzika. Jest to strefa rzadko odwiedzana. Uprawiamy tu plony sezonowe, typu kasze, zboże, fasolę czy groch (59).

Sadzimy tu również drzewa przeznaczone na opał. W myśl zasad permakultury, stawiamy na wielofunkcyjność poszczególnych elementów. W związku z czym, wybieramy drzewa szybko rosnące, o gęstym drewnie. Takie gatunki nadają się również do wykorzystania przy wędzeniu, lub do budowania płotów i innych strultur ogrodowych (czy nawet mebli i innych wyrobów stolarskich, jeśli ktoś się porywa na takie kunsztowne zajęcia). Nie zaszkodzi jeśli drzewa uprawiane przez nas na opał będą również takimi, które wydają jadalny owoc. Przykładami świetnych drzew do sadzenia w trzeciej strefie ogrodu permakultury to wierzba, robinia akacjowa, jabłoń, grusza, wiśnia, morwa, orzech włoski.

Pozwalamy w dużej mierze żeby ta strefa sama wybierała co tu ma rosnąć, innymi słowy – pozwalamy na wzrost “ochotników” samosiejek. Strefa czwarta jest strefą na wyznaczenie pastwisk dla zwierząt.

strefy w ogrodzie permakultury - dąb w strefie czwartej

strefy ogrodu permakultury – dąb w strefie czwartej

Strefy ogrodu permakultury – strefa 5

Strefa piąta to dzika strefa. Tu nie ingerujemy. Obserwujemy i notujemy, co przyroda zechce uczynić w tym miejscu. Jest to miejsce, które zapewnia schronienie dla wielu gatunków zarówno zwierząt jak i roślin. Tworzymy tu przestrzeń przyjazną dla zwierząt. Dziki, jelenie, sarny oraz inne gatunki zwierząt powinny móc “w niezakłócony sposób, bez lęku” przebywać na tym terenie (59).

Strefa piąta jest miejscem, do którego udajemy się, by odpocząć w naturalnym otoczeniu. Jest to dobre miejsce na postawienie altany lub podobnej struktury, służącej do relaksu i obserwacji natury (59). Dominują tu “cisza i naturalny spokój” (59). Podsiadło i Młynarczyk dodają:

W wypadku  gdy działkę otacza las jest to bardzo korzystnie dla naszego życia, spokoju miejsca – jednak wtedy część uprawna działki, taką jak ogród warzywny, czy zwierzęta hodowlane winniśmy skutecznie odgrodzić.

(59)

Przeczytaj: “Planowanie Ogrodu – Ogród Permakultury Nie Musi Być “Dziki”; Stwórz Piękną, Przydatną i Obfitą Przestrzeń W Stylu Angielskim, Wiejskim, Formalnym, Śródziemnomorskim, Japońskim Czy Zupełnie Eklektycznym

Strefy ogrodu permakultury – podsumowanie

Warto jednak skorzystać z mądrości pradawnych (XXw.) permakulturystów, którzy opracowali systemy, które oszczędzą Ci czasu, pracy i zasobów. Jedną z najlepszych proponowanych przez nich systemów to podział ogrodu na pięć stref. Strefy w ogrodzie permakultury służą do utworzenia wydajniejszego ogrodu, biorąc pod uwagę potrzeby ogrodnika, jego roślin, oraz zwierząt – tych hodowlanych, jak również tych dzikich.

Każdy ogrodnik jest inny i każdy teren jest inny. Nie ma jednego rozwiązania dla wszystkich. Nic się nie stanie jeśli strefa druga i trzecia czy pierwsza i trzecia zmienią się miejscami (bo akurat ktoś kupił dom z gotowym sadem nie w tym miejscu, co miał być). Dobrze jednak pamiętać, że te systemy powstały dla oszczędzania energii i dostarczania efektywnego układu. W związku z tym, na tyle ile możemy, warto się do nich dostosować.

Na koniec polecam krótki filmik z ogrodu autorów Moniki Podsiadło oraz Andrzeja Młynarczyka:

Przeczytaj: “12 Zasad Permakultury – Czyli Jak Dostosować Swój Ogród do Wzorców Naturalnych, by Dramatycznie Zwiększyć Ilość i Jakość Swoich Plonów (i Naprawić Świat)

Polecam wdrożenie stref u siebie w ogrodzie.

Próbowałeś już? Udało Ci się? Poniosłeś porażkę? Podziel się w komentarzach doświadczeniami, ku dobremu nas wszystkich.


Więcej na temat stref w ogrodzie permakultury:


Bibliografia:

  • Młynarczyk, Andrzej, Podsiadło, Monika. Ogrody Permakultury: Dotknąć Ziemi. Lublin 2015.


Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

czarnoziem? poproszę! kup nasz produkt i odbuduj swój ogród Zamknij