Zasady Rolnictwa Seppa Holzera – Nie Katuj się Konwencjonalnymi Metodami Upraw, Zbieraj Więcej, Zdrowiej, za Mniej Pracy z Permakulturą

Zasady rolnictwa Seppa Holzera powstawały na przestrzeni lat. Można by powiedzieć, że Sepp Holzer był rolnikiem od urodzenia. Gdy przejął gospodarstwo rodziców, zbuntował się przeciwko nieefektywnym metodom tradycyjnego rolnictwa. Opracował szereg założeń, które drastycznie i błyskawicznie zwiększyły ilość i jakość jego plonów. Wpłynęły też na dobrobyt jego własny, jego rodziny, sąsiadów, zwierząt. Odmieniły również gospodarstwa i ogrody tych wszystkich którzy odważyli się pójść w jego alternatywne ślady.

Zasady rolnictwa Seppa Holzera – spis treści

1. dlaczego warto wysłuchać Seppa?

2. “wszystkie elementy systemu współdziałają ze sobą”

3. wielofunkcyjność

4. Rozsądne i efektywne wykorzystanie energii

5. korzystanie z zasobów naturalnych

6. “Intensywne wykorzystanie systemów na niewielkiej przestrzeni”

7. wykorzystanie naturalnych procesów i cykli

8. wykorzystanie efektów brzegowych

9. bioróżnodrodność

10. zasady rolnictwa Seppa Holzera – podsumowanie

 

Przeczytaj: “12 Zasad Permakultury – Czyli Jak Dostosować Swój Ogród do Wzorców Naturalnych, by Dramatycznie Zwiększyć Ilość i Jakość Swoich Plonów (i Naprawić Świat)

Dlaczego warto wysłuchać Seppa?

Co kraj to obyczaj, co autor to inny zestaw zasad. Sepp Holzer był permakulturystą zanim powstało pojęcie “permakultura”. Facet wie o czym mówi. Sepp przez pół wieku doskonalił swoją wersję “kultury specjalnej” (Holzer 13). Odziedziczył gospodarstwo od rodziców w 1962 r. i od tego czasu uprawia swój rozległy teren rolnictwem “zgodnym z naturą” (14). Zasady rolnictwa Seppa Holzera to wartościowe wskazówki do wykorzystania pełnego potencjału ogrodu.

Sepp słusznie twierdzi, że choć powstało wiele gospodarstw, które mianują się działalnościami permakultury, żadne z nich nie funkcjonują jak jego własne – Krameterhof, wysoko w austriackich górach. O swoich systemach Sepp mówi, “miałem dostatecznie dużo czasu na ich ulepszanie i rozwój, tak by kosztowało mnie to jak najmniej pracy i przynosiło jak najwięcej plonów” (15).

Sepp kładzie też nacisk na doświadczenie tych, którzy mianują się fachowcami (16). Jeśli ktoś wiele lat nad czymś pracował, odnosząc zdecydowane sukcesy (i porażki), warto takiego znawcę wysłuchać. Sepp w branży rolnictwa zgodnego z naturą pracuje przeszło 50 lat, odnosząc przy tym ogromne sukcesy. W związku z czym, warto zwrócić uwagę na to, co ma do powiedzenia. Warto również jego pouczenie wdrożyć na własnym terenie.

Przeczytaj: “Sepp Holzer – Superbohater bez Peleryny – od 1962r. Ratuje Świat Alternatywnymi Metodami Ogrodnictwa i Rolnictwa (Zanim Powstało Pojęcie “Permakultura”)

 

Zapraszam do zapoznania się z listą pt. “zasady rolnictwa Seppa Holzera”

  • “Wszystkie elementy systemu współdziałają ze sobą”

Zakładam, że tu chodzi raczej o pomyślenie przed wdrożeniem, np. nie sadzimy bananowca w Alpach, ani żurawiny na skalniaku. Podchodzimy do projektu świadomie, rozmyślnie go wdrażamy i powstanie system tak dobrze zbudowany, że nie będzie wymagał ludzkiej ingerencji. Chyba, że w “ludzką ingerencję” wliczymy zbiory. I to dużo ich.

Warto pomyśleć nie tylko o tym w jakich warunkach sadzić daną roślinę, ale również o tym jak ze sobą współgrają wszystkie elementy systemu. Permakultura przewiduje sadzenie warstw ogrodu, z których każda pełni odpowiednią dla siebie funkcję. Wyróżniamy warstwę koron drzew, warstwę niskich drzew, warstwę krzewów, warstwę zielną, warstwę okrywową, warstwę pnączy oraz warstwę ryzosfery (korzeni). Warto też przemyśleć kwestię tego, które rośliny rosną dobrze obok siebie, a które sobie nie pomagają.

Przeczytaj: “Warstwa na Warstwie – Ogród Permakultury Jest Jak Cebula, a Każda Warstwa (Drzew, Krzewów, Roślin Okrywowych, itp.) Spełnia Unikalną dla Siebie Rolę

 

  • “Wielofunkcyjność: każdy element pełni kilka funkcji i każda funkcja jest pełniona przez kilka elementów”

To zdecydowanie moja ulubiona zasada w permakulturze – nic nie zachwyca tak jak spójny system. Dobrą ilustracją tej zasady może być układ produkcji drewna na opał. Jednym z drzew, których zasadzimy na opał może być jabłoń, która nie dość, że jest dobrym źródłem drewna do kominka, jak i do wędzenia, dodatkowo może posłużyć jako drzewo na zbiory, drzewo na uprawę szczepów, drzewo na mulcz (ściółkę), czy magnes dla zapylaczy. Z drugiej strony, nie zasadzimy na opał wyłącznie jabłoń, ale również inne drzewa gęste, szybko rosnące, jak np. orzech włoski, orzech szary, robinię akacjową, gruszę, morwę, itp.

zasady rolnictwa Seppa Holzera - jabłoń może posłużyć również jako opał
jabłoń może posłużyć również jako opał
  • “Rozsądne i efektywne pod każdym względem wykorzystanie energii, praca z energią odnawialną”

Energia odnawialna kojarzy nam się z panelami fotowoltaicznymi. Słusznie. Kto może, niech kupuje. Kto zainteresowany, niech poszpera w Internetach jak zrobić swoje, np. z puszek. Ale nie na tym się kończy wykorzystywanie energii.

Czy masz działkę pod skosem tak, że podczas ulewy tracisz całą wodę na rzecz szosy lub pola sąsiada? A może twoja gleba jest gliniasta i, choć na wiosnę wygląda jak jeden wielki staw, to parę miesięcy później jest sucha jak coś suchego? Kłaniają się rowy melioracyjne. I stopnie lub tarasy. Dodaj zbiorniki na deszczówkę i sztuczne oczko wodne, które i zbierze dary nieba, i zapewni świeże H20 dla żyjątek w ogrodzie.

To tylko parę przykładów. Z odpowiednimi systemami można wykorzystać siłę i potencjał wiatru, słońca, grawitacji i wielu innych zjawisk naturalnych. Nie tylko zjawiska są przydatne. Zwierzęta też mogą być ogromnym atutem ogrodu permakultury. Kury pilnują poziom szkodników i produkują ogromne ilości kompostu. Na dodatek znoszą jaja i dostarczają mięsa. A świnki zamieniają ściepki kuchenne w bekon.

  • “Korzystanie z zasobów naturalnych”

Rozpada Ci się płot? Rozejrzyj się. Masz gałęzie? Zapleć coś. Albo przybij kłodę do kłody i tak do końca działki. Nie chce Ci się? Zasadź żywopłot. Dzika róża, pigwowiec, ostrężyna – rosną szybko i skutecznie zniechęcają intruzów (w tym drapieżniki). Rząd iglaków (pamiętaj o różnorodności) i sprawa załatwiona.

zasady rolnictwa Seppa Holzera - żywopłot z dzikiej róży ma w przyszłości zastąpić płot konwencjonalny
żywopłot z dzikiej róży ma w przyszłości zastąpić płot konwencjonalny
  • “Intensywne wykorzystywanie systemów na niewielkiej przestrzeni”

Szczerze, ten punkt jest na tyle ogólny, że jeszcze nie do końca dla mnie zrozumiały. Zakładam, że chodzi o intensywne wykorzystywanie obszarów, jak np. w gildiach permakultury, wykorzystuje się tę samą przestrzeń poziomo (warzywa, krzewy), jak i pionowo (drzewa, pnącza).

Innym przykładem może być system utrzymywania kur. Na jednej przestrzeni hoduje się jajka i mięso, tę przestrzeń używamy dodatkowo do kontroli szkodników (kurki zjadają), likwidacji “śmieci” (np. obierek, resztek kuchennych), do intensywnej produkcji kompostu, oraz do produkcji paszy i żywności (np. zasadzone w wybiegu drzewa i krzewy owocowe dla nas i dla drobiu).

  • “Wykorzystanie i współkształtowanie naturalnych procesów i cykli”

Przykład już wspomniany – na wiosnę teren gliniasty zalewa się wodą, a w lato ten sam teren jest tak suchy, że gleba pęka jak za panowania Skazy w Królu Lwie. Jak temu zaradzić? Otóż, kopiemy wtedy rowy melioracyjne. Koparką lub łopatą – jak kto woli. Rowy odprowadzają wodę, kiedy jej jest za dużo, a zatrzymują ją kiedy każda kropla się przydaje.

Zastanawiam się, czy do tego punktu nie można podpiąć też masowe sadzenie kwiatów dla zapylaczy. Wiadomo, im więcej kwiatów, tym więcej zapylaczy, tym więcej zapylonych kwiatów, tym więcej owocu dla nas. Ka bum, magia. Pszczółki i motylki odwaliły całą robotę bo nam się chciało porzucać trochę nasion koniczyny na wiosnę lub nie chciało nam się wyrwać tę gwiazdnicę z rabatu z kapustą. Pamiętaj żeby sadzić takie kwiaty, żeby zapylacze jak najdłużej mogły korzystać z Twojego ogrodu.

  • “Wspieranie i wykorzystywanie efektów brzegowych (tworzenie małych i bardzo wydajnych struktur)”

Na brzegach i granicach dzieje się najwięcej. Tu znajdziemy największą różnorodność gatunków – flory i fauny też. Ta zasada może zabrzmieć nieco abstrakcyjnie, ale wcale nie jest skomplikowana. Brzeg to zwyczajnie miejsce, w którym się spotykają dwa obszary ogrodu, np. skalniak/trawnik, oczko wodne/brzeg oczka wodnego, las jadalny/ łąka, itp. Znajdziemy tam gatunki (roślin i zwierząt) należące do każdej z obecnych tam obszarów. Stąd siłą rzeczy jest to miejsce intensywniejszej “akcji” i bioróżnorodności.

  • “Różnorodność zamiast ograniczenia”

Inaczej – im więcej, tym lepiej. Gatunków, się wie. W tradycyjnym ogrodzie sadzi się rząd jednakowy (np. marchewek) i czeka się na szkodnika i zarazę. Jeśli marchewkę zasadzimy wśród truskawek to ten szkodnik spojrzy raz na tę fosę truskawek i odmówi podróży do pysznej marcheweczki. Przysięgam, dokładnie tak. Patrzą na siebie tymi oczkami i mówią: “nie pójdę!”.

Z takich motywów bardziej naukowych i sprawdzonych niż antropomorficzne owady, można by z dużą dozą sukcesu wyargumentować pozycję, że (w granicach rozsądku) im więcej gatunków na jednym obszarze, tym większa odporność – i przez to zdrowie – rosnących tam roślin. Krótko – zasady rolnictwa Seppa Holzera wtórują głoszoną ogólnie w kręgach permakultury prawdę, że w naturze nie ma monokultur. I dobrze jej na tym wychodzi.

czosnek niedźwiedzi, mniszek lekarski, truskawka, bluszczyk kurdybanek i trawa dzielą jedną przestrzeń
czosnek niedźwiedzi, mniszek lekarski, truskawka, bluszczyk kurdybanek i trawa dzielą jedną przestrzeń

Przeczytaj: “Zbieranie Nasion – Korzystaj z Darmowych Darów Własnego Ogrodu, by Mniejszym Nakładem Pracy Uprawiać Obfitszy i Zdrowszy Ogród w Przyszłym Sezonie

Podsumowanie

Tyle z serii “zasady rolnictwa Seppa Holzera”. Rolnictwo alternatywne Seppa stawia na bioróżnorodność oraz wielofunkcyjność gatunków. Zachęca do współpracy z naturą, zamiast do walki z nią. Warto wykorzystać cykle natury, a nawet preferencje samych roślin. Również ważną rzeczą jest odpowiedzialne podejście do dostępnych nam zasobów – warto wykorzystać to, co pod ręką do ulepszenia ogrodu, zamiast marnotrawić (mniej lub więcej) cenne surowce.

Przeczytaj: “Zasady Naturalnych Upraw – Nie Zatruwaj Się: Zorganizuj Uprawy Według Tych Czterech Zasad i Zgarnij Rekordowe Zbiory Za Dużo Mniej Pracy

 

Czy zasady rolnictwa Seppa do Ciebie przemówiły? Co o nich myślisz? Podziel się z innymi w komentarzach.

Coś pominęliśmy? Czy może są pytania? Komentować!


Życie jest za krótkie na kiepskie zbiory. Osiągnij lepsze zbiory z mniejszym nakładem pracy z permakulturą.

Zapisz się i ściągnij “41 Zimowych Ogrodowych Zadań na Najlepsze Zbiory w Życiu”


Więcej o ideach zawartych w zasadach rolnictwa alternatywnego wg Seppa Holzera:


Bibliografia:

  • Holzer, Sepp. Permakultura Seppa Holzera. Wrocław 2014.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *